Páxina de recursos
Versión orixinal publicada en quesabesde.com © >>

XESTIÓN DA COR. UNHA TORRE DE BABEL

A xestión da cor é algo que aparece como unha dor de moas, unha asignatura pendente coa que non contábamos cando tan alegremente aprendíamos a manexar a cámara, o escáner, ou facíamos as primeiras xenialidades co programa de retoque ou de deseño gráfico. Acadámos unhas imaxes impresionantes e resulta que, ao imprimilas ou mandalas aos amigos para que as vexan na sua pantalla, mudaron completamente.

Para castigar a nosa soberbia tecnolóxica -ou por algunha outra escura razón- os deuses fan que os nosos monitores, cámaras, escáneres e impresoras falen diferentes idiomas.

¿Non é dabondo inventar un código numérico para que cando anotamos 255-0-0 calquera aparello saiba que nos referimos a un vermello puro? Pois non, porque o vermello puro dun monitor e dunha impresora nunca van ser a mesma cor, nin o serán seguramente os de duas impresoras do mesmo modelo. Nin tampouco dous verdes, dous azuis, dos brancos ou dous negros.

O noso sistema visual pode atenuar un pouco o problema gracias a os seus mecanismos de adaptación: a acomodación ao nivel medio de luminosidade e a constancia de cor. Pero estes non son remedio abondo cando comparamos duas copias da mesma foto tiradas en impresoras diferentes, nin tampouco cando miramos certas cores para as que temos unha memoria especial, como o branco, os grises neutros, a cor da pel, etc.

Aínda que o problema non o provocámos os usuarios, non vai haber a curto prazo unha solución tecnolóxica que normalice os productos e procesos de fabricación. Polo momento, temos que conformarnos con solucións de compromiso, que consisten en:

1. Poñer a punto a cámara, pantalla, escáner, impresora ou procesadora de revelado que manexamos para que se exprese craramente no seu idioma; é dicir, que amose a sua gama de cores reproducibles: Calibrado.

2. Incorporar no arquivo de datos unha información que diga cál é este idioma, para que se poida traducir ao idioma doutros dispositivos con gama cromática diferente, de xeito que as cores sigan sendo, na medida do posible, as mesmas: Perfil de cor.

3. Decidir en qué idioma imos engadir ou crear información coas ferramentas dos programas de tratamento: Espacio de traballo.

4. Traducir as nosas imaxes a algunha linguaxe universal para que moitos dispositivos diferentes interpreten unhas cores o máis parecidas posible: Espacio de referencia.

5. Procurar empregar un bon diccionario para as traduccións: Motor de conversión.

6. Darlle ao traductor instruccións sobre cómo actuar no caso de que unha cor non poida reproducirse na gama de destiño: Criterios de conversión.

Espacios de cor
Sen entrar agora en cousas elementais como a definición da cor e a percepción ou a influencia das condicións de iluminación, o marco de referencia é a gama de cores visibles para o home. Dela poden facerse rexistros estatísticos e representala en tres dimensións, como nos sistemas de representación da cor.

Modelos de descripción da cor tridimensionais.

Un sólido representa a gama visible. Cada punto dentro del é unha cor, pero os puntos son infinitos e non hai un nome para cada un. Entón sitúanse referencias clave, que adoitan ser o branco, o negro e tres, catro ou seis tons puros (RGBCMY).

En tres dimensións pode localizarse unha cor con tres datos. Maxinemos un sistema de tres coordenadas, e dentro del un sólido que abarca todas as cores visibles. En colorimetría denomínase Espacio de representación universal, e concrétase en diferentes modelos segundo o que mida cada coordenada. Os modelos que máis nos interesan son o CIE-XYZ e CIE-LAB. Son modelos de referencia teóricos, normalizados e independentes dos dispositivos.

Perfís
Agora, collamos un monitor que produce unha gama de cores combinando tres tons puros. Mídense as características de cada primario emitido e sitúanse no sistema de referencia, e tamén se sitúa o branco que produce a suma dos tres.

Se anotamos as coordenadas dos catro puntos clave, teremos o perfil do monitor. Un motor de conversión sabería situar, con estes datos, a cor real que produce calquera combinación de primarios do monitor (un turquesa r30-g200-b225, por exemplo), e sabería dicirlle a unha impresora qué valores CMYK debe combinar para imprimir a mesma cor, se coñece tamén o seu perfil. O perfil do monitor definiría un poliedro dentro da gama visible no espacio de referencia.

Outro monitor daría un sólido semellante, pero os vértices poderían non coincidir. A gama dunha impresora é ben diferente, xa que as tintas CMY situarían os vértices en zonas distintas ás RGB.

A representación tridimensional axuda a comprender o porqué das conversións para non perder a referencia real da cor, pero o habitual é comparar as gamas en gráficos de duas dimensións.

Isto é posible se nos espacios de referencia unha das coordenadas mide a luminosidade e as outras duas as características cromáticas: matiz e saturación. Daquela, poden proxectarse os sólidos na dirección da luminosidade sobre un plano, e obter un diagrama cromático.


Localización dos primarios de catro coñecidos espacios RGB nos diagramas cromáticos xyY (enriba) e Lab (abaixo).

Espacio de traballo
Entre os espacios máis amplos, que representan toda a gama visible, e os espacios concretos dos dispositivos, moito máis limitados e acoutados nos perfís, é aconsellable establecer unha gama intermedia como espacio de traballo.

Se este espacio se axusta á gama do dispositivo de saída, haberá unha boa correspondencia entre o que vemos e o que teremos.

Se o espacio non abarca toda a gama de saída, estaremos desperdiciando parte desa gama e crearemos imaxes pobres de cor.

Se o espacio é amplo e abarca calquera saída, disporemos dunha gama rica en cor e aproveitaremos ao máximo as posibilidades da saída, pero o que vemos e o que teremos non se corresponderán nin en gama nin en continuidade.

A situación típica para a que resulta interesante a primera opción é cando preparamos imaxes para ver en pantalla, presentacións ou páginas web. Un espacio como sRGB, que non é un promedio dos espacios de monitores como se di, senón que abarca ben a gama da grande maioría, deixa ver as cores que realmente teremos con pouca marxe de erro.

Cun espacio extenso, sobre todo se traballamos a 8 bits, a saída suporá un angosto embudo no que tanto as cores máis vivas como as transicións suaves se resentirán.

E por outra banda, unha fotografía en sRGB queda moi curta na impresión, porque non posue as tonalidades intensas dunha impresora ou procesadora. Un espacio RGB intermedio como AdobeRGB, ou un amplo como Pro Photo ou Wide Gamut, abarcan os espacios reais de impresión e presentan vantaxes parellas ás de traballar cunha profundidade de bits expandida.

De feito, é moi conveniente combinar ambas as dúas cousas, porque unha gama extensa a 8 bits resulta discontinua de máis cromáticamente, as suas cores están máis separadas que nunha gama de saída.

Criterios de conversión
Para axustar a gama do espacio de traballo á da saída, podemos escoller entre catro criterios, segundo o que nos interese.

Co criterio perceptual, a gama redúcese proporcionalmente. Maxinemos un globo un pouco grande para metelo nunha caixa de cartón. Trataríase de deshinchalo ata que coubese nela, sen perder a sua forma.

Tendo en conta a adaptación á escala de luminosidade do contorno e a percepción relacionada das cores que o noso sistema visual fai automáticamente, este criterio é o idóneo cando o importante é conservar a gradación e valor relativo das cores da imaxe.

Co colorimétrico relativo, aproveitaríamos a elasticidade do globo para metelo na caixa presionando certas partes. A compresión centraríase nas zonas problemáticas da gama, mantendo intacta a maioría das cores. É unha opción ideal cando queremos perder o menos posible a viveza dos tons, mantendo un bo aspecto global.

O criterio colorimétrico absoluto diferénciase do anterior en que non se executa a compensación do punto branco. Maxinemos no globo un eixo ideal, unha recta formada polos tons neutros, de negro a branco. Este eixo pode estar desprazado ou en diferente orientación respecto ao eixo de neutros da caixa, que ademáis é moito máis inestable nunha gama con primarios sustractivos.

No colorimétrico relativo e no perceptual, ambos os dous eixos superpóñense, identificando o branco máximo de orixe co da saída. No colorimétrico absoluto non, porque se emprega precisamente para probas de cor, nas que se compara o comportamento de diferentes espacios. Se empregamos este criterio por descuido, é moi probable que aparezan dominantes de cor.

Por último, o criterio saturación tamén se usa para cousas moi específicas, sobre todo gráficos estatísticos e outras imaxes nas que distinguir as cores interesa máis que o aspecto global. Consiste en aproveitar ao máximo a gama de destiño, o mesmo que introducir o globo na caixa e logo hinchalo máis ata que chegue a ocupar todo o volume.